WELKOM BIJ DE ELDENSE BLAUWE!

Wat is de Eldense Blauwe, wat doet de Eldense Blauwe en waarom?

De Eldense Blauwe is de maatschap van Kittie en Henk van Rheede, opgericht 1 maart 2016. De Maatschap Eldense Blauwe promoot de pruim Eldense Blauwe, om daarmee het voormalige dorp Elden op de kaart te zetten. Dorp Elden is op 1 maart 1966 geannexeerd door stad Arnhem.

 

De Maatschap heeft 7 projecten opgestart om de Eldense Blauwe pruim te promoten

  1. de realisatie van nieuwe boomgaardjes met Eldense Blauwe pruimenbomen in de Betuwe en de Liemers
  2. de realisatie van de Canon van de Eldense Blauwe pruim in park Westerveld in Elden
  3. de productie van lekkernijen gemaakt van de Eldense Blauwe pruim
  4. de realisatie van een genenbank van ouderwetse soorten onderstammen die in onbruik zijn geraakt
  5. de teelt van een Eldense Blauwe pruimenboom die gezond is en grote lekkere pruimen levert
  6. de teelt van een nieuw pruimenras, gekweekt uit de pit van een Eldense Blauwe pruim
  7. de realisatie van de eerste Eldense Blauwe pruimenboomgaard die beheerd wordt volgens de principes van Permacultuur

 

DE PROMOTIE VAN DE ELDENSE BLAUWE PRUIM IS NODIG OM VIER REDENEN

  • de Eldense Blauwe pruim symbool staat voor de aloude identiteit van dorp Elden die door stadsontwikkeling zo goed als verdwenen is
  • de Eldense Blauwe pruim is een heel lekkere pruim waar de lekkerste pruimenjam van gemaakt kan worden
  • de Eldense Blauwe pruimenboom is bijna uit het landschap verdwenen terwijl er in 60 jaar geleden tienduizenden Eldense Blauwe pruimenbomen stonden, alleen al in de Betuwe en De Liemers
  • aan de hand van het verhaal van de Eldense Blauwe pruim kan de ontwikkeling van de fruitsector in Nederland vanaf 1830 verteld worden

Dank zij onze projecten zijn wij over de Eldense Blauwe pruim veel te weten gekomen. We leren nog steeds bij. Tonny Buijs en Patrick Roelofs, jeugdkameraden van Henk, denken mee. Tonny en Henk hebben een poos samen pruimenbomen geënt en proeven uitgevoerd. Tonny denkt nog steeds mee. Patrick zorgt voor de bouw van de website.

 

MEER WETEN?

--  Wilt u meer lezen over onze projecten? Klik dan op de blauwe button 'projecten' op deze pagina

--  Wilt u de colums van Henk lezen? Klik dan op de blauwe button 'Henk's dagboek' op deze pagina

--  Wilt u meer lezen over de kennis die wij opgebouwd hebben? Ga dan naar de locatie van uw keuze! Kies uit: dorpsplein, bibliotheek, laboratorium, boomgaard, slijterij. Verder naar beneden op deze pagina treft u de links aan. Via de tabbladen kunt u ook bij de locatie van uw keuze komen

--  Wilt u meer weten over onze visie, missie en werkwijze? Scroll dan verder naar beneden

--  Wilt u kort en snel wat antwoorden op de meest gestelde vragen over Eldense Blauwe pruimen? Klik dan op Frequently Asked Questions. De link treft u hieronder aan. U kun ook via het tabblad 'dorpsplein' bij de veelgestelde vragen komen

 

OVER DE KEUZE LOCATIES

Op het dorpsplein leest u persoonlijke verhalen van mensen over de Eldense Blauwe pruim

In de bibliotheek vindt u historische verhalen en historische feiten.

In het laboratorium vindt u informatie over: schimmels, bacteriën, virussen en DNA

In de boomgaard vindt u informatie over: Eldense Blauwe pruimen, onderstammen, pitten en Eldense Blauwe bomen

In de slijterij vindt u informatie over lekkernijen die de Maatschap van Eldense Blauwe pruimen maakt

 Snelle informatie over de Eldense Blauwe pruim

 frequently asked questions pagina gemaakt. 

 

Uitgebreide informatie over de Eldense Blauwe pruim

Er waren vele motieven om dit project op te starten. Het begon met de wens om het boomgaardje bij huis gevuld te krijgen met die heerlijke Eldense Blauwe pruimen. Dan slaat de vertwijfeling toe als de pruimen aan de nieuwe bomen niet lekker genoeg zijn en ook niet lekker genoeg worden. Theorieën ontstaan, gevoed door sterke verhalen van mannen van respectabele leeftijd. Zij vertellen met grote stelligheid dat er een echte en een niet echte Eldense Blauwe pruim bestaat. Is dat waar? Kan dat? Is er echt een unieke Eldense Blauwe pruim? En waar groeit die dan? Een zoektocht naar zeer oude Eldense Blauwe bomen volgt. Van de Over-Betuwe tot in de Liemers: overal staan ze, op de lichte kleigrond. Oude knoepers van Eldense Blauwe pruimenbomen. Soms een paar meter hoog. Soms bijna 10 meter hoog. Alle eigenaren hebben wel een verhaal bij hun boom. Om het genetisch materiaal van de zeer oude bomen veilig te stellen, gaan we enten. Er wordt een kwekerijtje aangelegd. Onderstammen worden aangeschaft en we gaan op studiereis, naar onderstamkwekers en boomkwekers. Steeds meer kennis wordt vergaard, ook via - vaak antieke - fruitboeken. Dan een doorbraak: eindelijk een boekje gevonden van de firma Booij en Crans uit 1888. De kwekerij te Elden die volgens overlevering, zorgvuldig op band vastgelegd door Eldenaar Hein Reusken, aan de wieg gestaan zou hebben van de Eldense Blauwe pruim. Baanbrekend archiefonderzoek wordt uitgevoerd door Geert Visser, voorzitter van de Historische Kring Elden. Het verhaal dat ontstaat, vertelt niet alleen over Booij en Crans, maar vertelt ook over de ontwikkeling van Elden. Hoe het Over-Betuwse dorp aan de Rijn rond 1870 transformeert van een dorp met tabaksgronden naar een dorp met boomgaarden.  Langs de bandijk over een lengte van 8 kilometer staan overal fruitbomen, Eldense fruitbomen. Met heel veel Eldense Blauwe pruimen. Zo ver het oog reikt.

Maar nog geen honderd jaar later starten onteigeningen. Boerenland verdwijnt. Hoe hoog de kwaliteit van de grond ook is, bouwgrond is altijd meer geld waard. Boomgaarden worden gerooid. Huizen vliegen de grond uit. Elden raakt haar boeren kwijt, haar boeren land, haar boeren zwaluwen. Elden verstedelijkt. Op 300 meter afstand van de St. Bonifatiuskerk met een toren uit 1342 verrijst het Gelredome. Op 300 meter afstand van molen De Hoop uit 1846 verrijst het hoofdkantoor van de OHRA. Tienduizenden mensen zijn inmiddels neergestreken rondom de dorpskern. Ze wonen in Arnhem. Niet alleen Arnhem weet van uitbreiden. Ook dorp Elst, waartoe Elden tot 1 maart 1966 behoorde, breidt enorm uit. Nijmegen komt de Waal over. Arnhem en Nijmegen groeien naar elkaar toe. Ooit waren de steden verordonneerd om achter de rivieren te blijven. De Over-Betuwe lag veilig tussen de rivieren in - zolang de dijken het hielden. Nu behoort dit deel van de Over-Betuwe tot het deel van Nederland dat het snelst verstedelijkt.

Visie

In onze visie is de Eldense Blauwe meer dan een vergeten pruim. De Eldense Blauwe staat voor het voormalige fruitdorp Elden en voor de voormalige fruitstreek de Betuwe, in het bijzonder de Over-Betuwe en iets mindere mate de Neder-Betuwe en de Liemers. De Eldense Blauwe vertelt het verhaal van onze opa's en oma's en hùn ouders en grootouders. Onze voorouders in de Betuwe en de Liemers die - hetzij voor eigen gebruik, hetzij voor de handel - over Eldense Blauwe pruimenbomen beschikten. Hun levensstijl, hun leefomgeving, hun identiteit komt terug in de Eldense Blauwe pruim.

Deze Over-Betuwse identiteit staat onder druk als nooit te voren. Elden is geannexeerd door Arnhem. Lent en Oosterhout zijn gevallen voor de stadsuitbreiding van Nijmegen. De doortrekking van de A15 zal Ressen binnenkort nog verder opdelen. Reus Nijmegen komt tegen het nietige Ressen aanliggen. De ingeklemde gemeenten Lingewaard en Overbetuwe verzetten zich tegen inlijving door zelf woningen te bouwen. Nieuwe bewoners nemen hun intrek. Eeuwenoude gewoonten en gebruiken van de Over-Betuwe maken plaats voor een nieuwe stedelijk georiënteerde identiteit.

In onze visie is de Eldense Blauwe pruim de vertegenwoordiger van de oude Over-Betuwse identiteit en moet de Eldense Blauwe pruim als zodanig een prominente plaats krijgen in de nieuwe stedelijk georiënteerde identiteit die thans bezit neemt van de Over-Betuwe.

Missie

Onze hogere missie bestaat eruit de Eldense Blauwe pruim een vooraanstaande plek te geven binnen de nieuwe stedelijk georiënteerde identiteit die in hoog tempo bezit neemt van de Over-Betuwe. In onze visie vertelt de Eldense Blauwe pruim het verhaal van de Over-Betuwe van de 19e en 20e eeuw. Het is onze hogere missie om de Eldense Blauwe pruim een wezenlijk onderdeel te laten zijn van de nieuwe stedelijk georiënteerde identiteit van de Over-Betuwe.

Daartoe willen wij allereerst alles weten over de Eldense Blauwe pruim. Hamvraag is: hoe zit het nou met die echte Eldense Blauwe waar zoveel over gesproken werd? Wij willen het weten. Daarom hebben we DNA onderzoek laten uitvoeren. Vervolgens willen we ook weten op welke antieke onderstammen de oude Eldense Blauwe pruimenbomen geënt zijn. We zijn daarom een tweede kwekerijtje gestart: vol met oude onderstammen waarvan de soortnaam onbekend is. Maar ook nieuw onderstammen worden uitgeprobeerd, uit Rusland, Roemenië, Engeland, Oostenrijk. Via de onderstammen komen we vanzelf op ziektepreventie uit. Onderstammen beïnvloeden namelijk de geënte soort op allerlei vlak. Niet alleen groeikracht, maar ook: weerstand tegen ziekten, start van de bloei, vruchtbaarheid, vruchtsmaak en vruchtgrootte worden mede bepaald door de onderstam.

Ergens op de wereld staat de perfecte onderstam die de grootste en lekkerste Eldense Blauwe pruimen geeft. Deze onderstam vinden, is onze tweede missie.

Methodiek

Wij formuleren projecten rondom alle vragen over Eldense Blauwe pruimen die we beantwoord willen hebben. Onder de button 'projecten' staat welke projecten we geformuleerd hebben.

Per project wordt een plan van aanpak opgesteld. Als eerste wordt de doelstelling bepaald, bijvoorbeeld: realisatie van de Canon van de Eldense Blauwe in boomgaardvorm. Via literatuurstudie achterhalen we welke pruimensoorten thuishoren in de Canon van de Eldense Blauwe. Deze soorten moeten verzameld worden. Ook soorten onderstammen waarop de Eldense Blauwe geënt zijn in de loop van de afgelopen 100 jaar, worden verzameld. Dit gebeurt aan de hand van verkenningen in het veld en aanvullend literatuuronderzoek. Voor de Canonboomgaard wordt een geschikte locatie gezocht en afgestemd met de eigenaar. Met instemming van gemeente Arnhem is een plek in het Eldense park Westerveld gevonden, het voormalige landgoed van Walter baron Van Voorst tot Voorst. Voor de Canonboomgaard moet een ontwerp komen. Wie er straks doorheen loopt, loopt door de tijd en door Europa omdat iedere pruimensoort een ander land van herkomst kent en een ander tijdstip van winning. Met belanghebbende partijen - zoals stichting Het Eldens Landschap, de Historische Kring Elden en gemeente Arnnhem - wordt afgestemd hoe de aanplant verricht wordt en hoe het toekomstig beheer en gebruik ingevuld wordt.

Door meerdere projecten parallel aan elkaar uit te voeren, groeit de kennis over en de ervaring met de Eldense Blauwe pruim. Om mensen te bereiken worden de verzamelde wetenswaardigheden gedeeld op deze website. Om de brei aan informatie enigszins te kunnen plaatsen, zijn 5 fysieke locaties benoemd waar informatie te vinden is: op het dorpsplein, in de bibliotheek, in het laboratorium, in de boomgaard en in de slijterij. Op de home pagina staan 2 buttons: Henk's blog, en Projecten. In Henk's blog staan korte verhaaltjes die op een of andere manier met de Eldense Blauwe te maken hebben. Onder de button Projecten staan de projecten weergegeven.

 

 

 

 

Mensen achter de site

De mensen achter deze site zijn: Tonny Buijs (1967), Patrick Roelofs (1967), Kittie van Rheede - Van 't Klooster (1971) en Henk van Rheede (1965).

  • Henk begon te graven naar de herkomst van de Eldense Blauwe pruim in 2000. Henk kletst en schrijft graag over pruimen. Daar krijgt hij nooit genoeg van. Hij houdt van pionieren.
  • Jeugdkameraad Tonny haakte eind 2007, begin 2008 aan. Hij legde zich vooral toe op het enten en oculeren.
  • Patrick bouwt en onderhoudt de website.
  • Kittie verwerkt de Eldense Blauwe pruimen tot jam, taart, likeur en likorette.
  • In 2016, op 31 maart, is Henk met zijn vrouw Kittie een maatschap gestart: maatschap De Eldense Blauwe. In die hoedanigheid staan zij als proef op streekmarkten om Eldense Blauwe producten te laten proeven.

Twee mensen hebben veel historische informatie geleverd: Eldenaar Hein Reusken en voorzitter van de Historische Kring Elden, Geert Visser.

Deze website bevat veel verhalen

Tijdens de zoektocht naar het ware verhaal achter de Eldense Blauwe pruim ontmoetten we veel eigenaren van oude Eldense Blauwe bomen. Wat bleek? Iedere eigenaar had een eigen uniek verhaal bij de boom. Maar ook de eigenaren van boomkwekerijen, onderstamkwekerijen en fruitkwekerijen hadden hun eigen verhaal over de Eldense Blauwe pruim.

Steeds meer mensen blijken mooie herinneringen te hebben aan de pruim.
Dat blijkt ook zeker op de streekmarkten waar Kittie haar producten aanbiedt. We willen deze verhalen niemand onthouden. Daarom deze website!

Ons eigen verhaal is vooral een reisverhaal

Een reisverhaal door de tijd, een reisverhaal door het DNA van de pruim en een reisverhaal over de wereld. Wij willen alles weten over de Eldense Blauwe pruim, tot in het kleinste detail. Alles wat wij weten, willen we delen. Met als doel onze passie voor de Eldense Blauwe pruim over te brengen.

Wij zijn van mening dat de Eldense Blauwe pruim een stukje cultuurhistorisch erfgoed is van het voormalige Over-Betuwse dorp Elden. Wie het verhaal van de Eldense Blauwe kent, kent het verhaal van Elden. Althans, een deel. Volgens ons het belangrijkste deel!

Wij genieten van ieder detail. We hopen dat u dit ook doet. Veel plezier op onze website.

Groeten!

Kittie en Henk