Het is 3 april en u bent nog op zoek naar een boom die de echte Eldense Blauwe pruimen geeft?
Het goede nieuws is: het kan nog. Het slechte nieuws is: u zult heel goed moeten zoeken. Wellicht is het handiger om even goed te oriënteren welk karakter uw Eldense Blauwe boom moet krijgen. Heeft u het beeld scherp, bestel vast een exemplaar. Voordat we het in de gaten hebben, is het oktober en kunt u uw bestelde boom ophalen en planten.
Een goede zoektocht geschiedt als volgt: bepaal het karakter van de boom, zoek een goede boomkwekerij en bestel op tijd.
Boomkarakter
Het karakter van de boom wordt bepaald door de onderstam. U moet de Eldense Blauwe boom kiezen met het karakter dat bij uw verwachtingen past. Wilt u een klein boompje dat zonodig op het balkon kan staan, en jaarlijks enkele kilo’s pruimen kan opleveren? Of stelt u meer prijs op een boom waarvan de hele buurt kan mee-eten? Of wilt u iets wat er tussen in zit? Het is net als bij honden: wilt u een Deense Dog, een Tekkel of een Labrador?
De boomkwekers hebben het u makkelijk gemaakt. Er zijn namelijk niet zoveel Eldense Blauwe Pruimenbomen in de aanbieding. Dus uw keuze is niet reuze. Waarom niet? Tja, het aantal pruimenliefhebbers is laag. Simpelweg omdat onbekend onbemind maakt. Want pruimenbomen doen het vaak erg goed in ons klimaat, pruimen zijn verrassend lekker, verrassend veelzijdig culinair toepasbaar en verrassend gezond. Maar pruimen zijn kwetsbaar en voor de handel niet handig. Met mandarijnen en citroenen kun je rustig jongleren, met pruimen moet je dit niet doen. Dan worden ze beurs en gaan ze snel schimmelen. Pruimen moet je gewoon opeten. Alleen als ze rijp zijn.
Wat de boomkwekers in de aanbieding hebben? Veelal hanteert men de termen hoogstam, halfstam en struikvorm. Maar die termen kunt u beter vergeten. U moet zich concentreren op de onderstam. Een goede boomkweker kan u vertellen op welke onderstam uw gedroomde Eldense Blauwe boom staat. Voor een hoogstam heeft u een onderstam nodig die houdt van groeien. Dit kan een Myrobolan Zaailing zijn, een Myrobolan B, een ouderwetse Brompton of een St. Juliën Zaailing. Had u 70 jaar geleden geleefd, dan had u nog kunnen vragen om een Kroos als onderstam. Maar er is zoveel spraakverwarring over wat nu een Kroos is… Wees blij dat u nu leeft.
Wilt u eens zien wat er allemaal te koop is geweest aan onderstammen voor pruimen? Kijkt u dan eens op de site van de vrienden van het oude fruit. Deze club is een landelijk kenniscentrum van oude fruitrassen.
Vrijwel alle boomkwekers leveren wel hoogstammen. U krijgt dan in 99 van de 100 gevallen een Eldense Blauwe geënt op een Myrobolan zaailing onderstam, of op een St. Juliën zaaling onderstam. Op zich prima bomen die goed gezond zijn. Houd u er rekening mee dat deze bomen wel fors groot kunnen worden: een meter of 8 hoog en breed is niet uitgesloten. De 6 meter hoog en breed halen ze zeker. Maar het is wel belangrijk dat u de boom plant in een geschikte bodem. Op arme zandgrond wordt het lastig. De boom moet wel eten hebben. Op zeer zware klei wordt het ook lastig. De wortels moeten wel kunnen ademen onder de grond. Is de grond erg nat? Dan verzuipt de boom.
Houdt u meer van een klein knuffelboompje? Zoek dan een Eldense Blauwe boom die geënt is op een zwakgroeiende onderstam. Er is heel veel keuze hierin, bij onderstamkwekers. Daar kunt u zelf een onderstam naar keuze bestellen en zelf proberen een boompje te enten. Beschikbare onderstammen zijn bijvoorbeeld: VVA-1, Docera 235, Elf, S 766, Wavit, Adaptibel. Vrijwel alle boomkwekers maken gebruik van de VVA-1 onderstam om klein blijvende pruimenbomen te kweken. Deze onderstam is ruim voorhanden en vertrouwd. Een misschien wel beter alternatief voor de Eldense Blauwe is de S-766 onderstam. Deze is bij een handvol Nederlandse boomkwekers verkrijgbaar onder andere bij Schrama Nursery. Houdt er rekening mee dat een kleinblijvend boompje langzaam groeit en wel aandacht plus wat extra liefde nodig heeft. De wortelkluit is en blijft klein, de boom is daardoor gevoelig voor verdroging. Een groot stuk karton op de bodem rond de stam helpt de verdamping van vocht vanuit de grond tegen te gaan. Verwacht niet dat u de hele buurt op pruimen kan trakteren. Het boompje levert lekkere Eldense Blauwe pruimen op, waarmee u uzelf kunt verwennen. Vocht is extra belangrijk. Kan het boompje zelf te weinig water uit de bodem halen, dan blijven de pruimpjes klein. Deze boom wordt na een aantal jaren een meter of 3 hoog. De boom is goed te snoeien als een zogenaamde smalle spil. Maar u kunt ook voor een klassieke vorm kiezen: een kale stam van een dikke meter met daarop een klassieke kroon bestaande uit 4 gesteltakken.
Bent u meer gecharmeerd van een echte boom? Maar wilt u niet zo’n reus die boven het dak uitkomt? Dan zit u goed met een St. Juliën A onderstam. Boomkwekers gebruiken deze onderstam veelvuldig. De Eldense Blauwe pruim vergroeit goed met deze onderstam en de St. Juliën A levert doorgaans gezonde bomen op. De boom wordt zonder snoei toch gauw een meter of 5 hoog en breed. Met doordachte snoei is de boom in te tomen tot 4 meter hoog en breed. Kijk uit met te sterke snoei: dit levert veel waterlot op en kan leiden tot minder vruchten – omdat de boom zijn energie gaat stoppen in herstelgroei.
Staat uw boom op arme grond? Pruimen reageren goed op kunstmest en gaan daardoor extra goed groeien. Houdt u niet van kunstmest? Gebruik dan dierlijke mest of korrels niet zijnde klassieke kunstmest. Er zijn in de handel allerlei duurzame alternatieven in de handel, meestal niet goedkoop.
Heeft u bepaald of u een grote boom, een klein knuffelboompje of een tussenmaatje wilt? Bedenk dan dat als u de boom koopt, deze op dat moment altijd relatief jong en klein is. De boom is 2, soms 3 jaar oud. Dit betekent dat de boom gaandeweg de jaren gaat groeien, mits zuurstof, voeding en waterhuishouding in orde zijn.
Onder de fijnproevers bestaat een discussie over de smaak. De onderstam bepaalt niet alleen het karakter van de boom, maar ook van de pruim. Een Eldense Blauwe pruim geënt op een VVA-1 smaakt net even anders dan een Eldense Blauwe pruim geënt op een Brompton onderstam. Iedere onderstam geeft zijn eigen smaak mee aan de pruim. Maar de verschillen zijn gering. Zelf ben ik het meest gecharmeerd van Eldense Blauwe pruimen, hangend aan een boom die geënt is op S 766, of op St. Juliën A mits de boom volgroeid is, of de Brompton onderstam. Is de boom geënt op een Myrobolan zaailing onderstam dan is de smaak van de Eldense Blauwe pruim over het algemeen zeer goed. Maar het komt vaak voor dat de pruim in het geheel niet groot wordt. Dit verschilt per boom en vooraf (bij aankoop) is niet te zien of de Eldense Blauwe pruimen groot worden of klein blijven aan deze boom. De oorzaak ligt in de manier van kweken van de zaailing onderstammen: deze onderstammen groeien op uit een gezaaide pit, in de wetenschap dat iedere pit genetisch andere en unieke eigenschappen heeft. De smaak van Eldense Blauwe pruimen hangend aan een boom geënt op de onderstam Varkenspruim (Brussels) is ook uitstekend. Maar deze onderstam wordt door kwekers als meer dan 50 jaar niet meer gebruikt. En in de praktijk blijkt dat de Eldense Blauwe pruim niet goed matcht met de Varkenspruim onderstam; te vaak worden bomen ziek (pseudomas mors prunorum) zeker als de bomen te nat staan. Dit geldt ook voor Eldense Blauwe bomen die geënt zijn op Brompton onderstam. Overigens zijn deze in Nederland niet of nauwelijks te vinden. Wilt u perse een Eldense Blauwe boom op een Brompton onderstam in uw tuin? Probeert u dan eens in Engeland, bijvoorbeeld bij Keepers Nursery.
Wilt u de Eldense Blauwe pruimen gebruiken voor het maken van jam, chutney, taart, vlaai of ijs, dan zijn de smaaknuances niet meer van belang. Er is discussie over de smaak van de Eldense Blauwe pruimen, hangende aan een boom die geënt is op de St. Juliën. Deze kunnen vele jaren wat flauw van smaak zijn. De kleur is vaak wat minder diep, meer naar het paarse dan naar het blauwe. Het is natuurlijk ook maar wat je gewend bent, en hoe verwend je bent. Het lijkt erop dat de onderstam VVA-1 flauwere Eldense Blauwe pruimen oplevert dan de S 766.
Kortom: even een Eldense Blauwe pruimenboompje kopen kan nog flink ingewikkeld gemaakt worden. Bent u echter niet zo’n kniesoor qua smaak, let dan vooral op de grootte van de toekomstige boom en op de boomgezondheid.
Denkt u: “Hé, wat interessant al die onderstammen!” Haal dan gerust uw hart op aan alles over onderstammen. Wereldwijd wordt naarstig gezocht naar ideale onderstammen, voor appels, peren, abrikozen, pruimen, kersen, perziken, walnoten, hazelnoten et cetera et cetera. Hierboven worden de bekendste onderstammen voor pruimen genoemd. Maar er zijn er nog véél meer.
Veel succes met de aankoop en de voorbereiding daarop!